Egzosomy autologiczne w regeneracji skóry

AUTOR:

dr n. med. Jacek Nowak

stomatolog, lekarz medycyny estetycznej

Medycyna estetyczna coraz wyraźniej przesuwa się w stronę terapii biologicznych, które nie tylko poprawiają wygląd skóry, ale realnie uruchamiają jej naturalne mechanizmy naprawcze. Bardzo obiecującym kierunkiem są autologiczne egzosomy, uznawane dziś za jedne z najpotężniejszych biologicznych nośników regeneracji. O zabiegu AutologIX z wykorzystaniem koncentratu egzosomów pochodzących z osocza bogatopłytkowego mówi dr n. med. Jacek Nowak, stomatolog, lekarz medycyny estetycznej, specjalista w zakresie zabiegów z użyciem PRP i PRF.

Czym są egzosomy?

Egzosomy to mikroskopijne, błoniaste pnanoęcherzyki pozakomórkowe (EVs, Extracellular Vesicles) o średnicy zaledwie 30-150 nm, powstające wewnątrz komórek w wyniku procesów endocytarnych i wydzielane przez prawie wszystkie typy komórek. Tworzą się poprzez szlak endosomalny – są uwalniane w wyniku fuzji wielopęcherzykowych endosomów (MVE, Multivesicular Endosomes) z błoną komórkową. Egzosomy wykryto w licznych płynach ustrojowych, m.in. we krwi, moczu, ślinie, płynie stawowym, wodach płodowych, mleku matki oraz płynie mózgowo-rdzeniowym.

Ich wyjątkowość wynika z funkcji biologicznej: egzosomy są naturalnymi nośnikami komunikacji międzykomórkowej. Przenoszą białka, lipidy oraz materiał genetyczny (mRNA, mikroRNA), które potrafią precyzyjnie modulować aktywność komórek docelowych. Komunikacja międzykomórkowa, zarówno parakrynna, jak i autokrynna, odbywa się głównie za ich pośrednictwem. W 2013 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny przyznano trzem naukowcom za odkrycie mechanizmów, poprzez które komórki naszego organizmu organizują system transportu i wzajemnej komunikacji za pośrednictwem egzosomów. Randy Schekman odkrył zestaw genów niezbędnych do transportu pęcherzyków. James Rothman – mechanizm białkowy, który pozwala pęcherzykom łączyć się z komórkami docelowymi, umożliwiając przenoszenie ładunku, a Thomas Südhof wyjaśnił, w jaki sposób sygnały instruują pęcherzyki, aby precyzyjnie uwolniły ładunek. Dzięki charakterystycznym markerom białkowym oraz jednorodnej strukturze egzosomy uznawane są za najbardziej zaawansowaną funkcjonalnie frakcję pęcherzyków pozakomórkowych.

Egzosomy z osocza
Egzosomy obecne w osoczu stanowią populację niejednorodną, pochodzącą z różnych typów komórek, takich jak leukocyty, erytrocyty czy komórki śródbłonka. Szacuje się jednak, że ponad 25% wszystkich pęcherzyków pozakomórkowych krążących w osoczu pochodzi z płytek krwi (PL-EXOs). Egzosomy wskazuje się obecnie jako jeden z głównych czynników w sekrecji komórek macierzystych, który leży u podstaw ich zdolności regeneracyjnych i immunomodulacyjnych w naprawie tkanek. Po wchłonięciu przez komórki macierzyste, zawartość egzosomów (m.in. peptydy, czynniki transkrypcyjne, miRNA, długie łańcuchy RNA, kwadrupleksy DNA) jest uwalniana do wnętrza komórki. Ten proces nadaje cechy sygnalizacji w przód, długotrwałego wzmocnienia i tworzenia pamięci wewnątrz komórki. Ta endokrynna funkcja ma ogromny wpływ na dynamikę metabolizmu komórek macierzystych pod względem potencjału regeneracyjnego.

Wykorzystywane są różne metody izolacji/koncentracji egzosomów płytkowych. AutologIX oparty jest na dwufazowym protokole: faza wirowania inicjuje aktywację płytek i częściowe uwalnianie egzosomów płytkowych, a faza filtracji mechanicznie stymuluje płytki, zwiększając uwalnianie egzosomów o dodatkowe 30-40%. W wyniku filtracji uzyskujemy więc znaczące zwiększenie stężenia PL-Exo w preparacie. Koncentrat egzosomów jest dodatkowo bogaty w czynniki wzrostu (PDGF, TGF-β, VEGF, bFGF, EGF, IGF-1 i IGF-2). Dzięki swoim unikalnym cechom, takim jak wysoka biokompatybilność, a także niska cytotoksyczność, nowotworowość i immunogenność, PLT-Exos wykazują korzystne właściwości terapeutyczne i pozostają w centrum zainteresowania współczesnej medycyny regeneracyjnej.

Jak wygląda zabieg AutologIX?

W metodzie tej wykorzystano zaawansowaną technologię ultrafiltracji (filtracja molekularna 15 kDa, rozmiar porów <5 nm). W protokole AutologIX egzosomy są uwalniane z płytek krwi podczas etapu wirowania PRP i pozostają zawieszone w osoczu. Proces ten może być przeprowadzony z użyciem standardowych probówek PRP z żelem separacyjnym. Następnie osocze poddawane jest filtracji w urządzeniu ProtSmart 6– zaawansowanym medycznym filtrze kapilarnym o średnicy porów <5 nm i progu odcięcia filtracji około 15 000 kDa. W trakcie tego procesu woda i jony soli są wypychane do worka filtracyjnego, natomiast egzosomy, białka osocza oraz komponenty komórkowe odzyskiwane w strzykawce i mogą być następnie podane do skóry metodą mezoterapii. System umożliwia przetworzenie 20-30 ml osocza i uzyskanie 5–7 ml hiperkoncentrowanego preparatu końcowego o znacząco zwiększonym stężeniu egzosomów.

AutologIX pięciokrotnie koncentruje wszystkie biologiczne składniki regeneracyjne. Zatrzymuje i koncentruje egzosomy, czynniki wzrostu (PDGF, TGF-β, VEGF, FGF), cytokiny, białka osocza, płytki krwi i fibrynę. Badania potwierdzają uzyskanie bardzo wysokiej koncentracji – do 26,4 biliona cząstek/ml, co istotnie przewyższa wartości osiągane w metodach konkurencyjnych. Dzięki temu zabiegi cechują się wysoką skutecznością, a efekty kliniczne są często widoczne już po jednej sesji.

Efekt zabiegu jest długotrwały, co wynika z długofalowego wpływu PL-Exo na metabolizm komórek obszaru zabiegowego (w tym MSC, ASC). Dzięki temu zabieg z egzosomami autologicznymi należy powtórzyć dopiero po 9-16 miesiącach, w zależności od wieku i kondycji skóry pacjenta. W leczeniu łysienia zalecane jest wykonanie 2 zabiegów w odstępie 2-3 miesięcy. Terapia zawsze powinna być ustalona indywidualnie przez lekarza.

Zalety AutologIX

• Ekstremalne stężenie cząsteczek – do 26,4 biliona cząsteczek/ml, a więc dużo więcej niż w metodach konkurencyjnych.
• Brak strat biologicznych – przetworzenie 20-30 ml osocza w 5-7 ml koncentratu.
• Wielokierunkowa regeneracja – o 47% wyższe stężenie PDGF-bb i o 50% więcej całkowitych białek osocza, co zapewnia znacznie silniejszy efekt terapeutyczny w porównaniu do rozcieńczonego osocza stosowanego w innych terapiach.
• Rezultat – pięciokrotnie zagęszczone osocze z aktywowanymi płytkami krwi i egzosomami.
• Nauka i standardy – zgodność z wytycznymi MISEV2023 oraz certyfikacja jako wyrób medyczny klasy IIa.

Jak egzosomy działają w skórze?

Egzosomy wykazują wielokierunkowe działanie regeneracyjne i odmładzające na tkanki skórne:

• stymulują fibroblasty i keratynocyty – pobudzają komórki skóry do intensywnej proliferacji i migracji, co jest kluczowe w procesach naprawczych,
• zwiększają syntezę kolagenu i elastyny, poprawiając gęstość, jędrność i elastyczność skóry oraz redukując drobne zmarszczki,
• przyspieszają gojenie ran i reepitelializację,
• wspierają angiogenezę i poprawiają mikrokrążenie, poprawiając dotlenienie i odżywienie tkanek; obserwuje się też ich pozytywny wpływ na zmniejszenie utrwalonego rumienia,
• wykazują działanie przeciwzapalne, co jest pomocne w leczeniu takich schorzeń jak trądzik, łuszczyca czy egzema.

Dzięki temu uzyskujemy następujące efekty kliniczne:

• rewitalizacja i regeneracja skóry z poprawą kolorytu, struktury, elastyczności i jednolitości,
• redukcja zmarszczek i drobnych linii,
• poprawa jędrności i gęstości skóry,
• szybsze gojenie po bardziej inwazyjnych procedurach,
• leczenie wypadania włosów (łysienie plackowate oraz androgenowe), wsparcie przeszczepów włosów,
• redukcja stanu zapalnego i zaczerwienienia,
• zmniejszenie blizn potrądzikowych.

Podsumowanie

Autologiczne egzosomy stanowią dziś jeden z najbardziej zaawansowanych i perspektywicznych kierunków terapii regeneracyjnych. To tak na prawdę jedyny produkt z egzosomami, który możemy stosować w iniekcji. Cała reszta preparatów dostępnych na rynku, zawierających egzosomy, to preparaty z egzosomami pochodzenia roślinnego, które mogą być użyte jedynie powierzchownie. W mojej praktyce klinicznej wykonuję liczne zabiegi z użyciem PRP i fibryny, a możliwość pozyskania koncentratu egzosomów autologicznych znacząco poszerza wachlarz skutecznych procedur biologicznych.

W prostym do przeprowadzenia protokole zabiegowym otrzymujemy izolację wysoce czystych, terapeutycznie istotnych egzosomów o zwiększonej poprzez aktywację mechaniczną wydajności i efektywności. Dzięki temu AutologIX może odegrać szczególną rolę u pacjentów z mocno uszkodzoną, fotostarzejącą się skórą, bliznami potrądzikowymi, ale także jako element profilaktyki starzenia – niezależnie od wieku. Podobnie jak PRP, a być może nawet skuteczniej, egzosomy płytkowe sprawdzą się w leczeniu ran oraz w stomatologii. W praktyce jeden zabieg AutologIX może pod względem siły działania zastąpić kilka standardowych procedur PRP czy PRF, przy rzadszych wizytach i szybciej widocznych efektach. Co ważne, efekty terapii są trwalsze, co wynika z mechanizmu działania egzosomów i ich wpływu na komórki obszaru zabiegowego.

Cieszę się też, że od tego roku do przygotowania koncentratu egzosomów z PRP nie jest już konieczne posiadanie wirówki horyzontalnej – można wykorzystać standardową wirówkę do PRP i probówki z żelem, dzięki czemu więcej klinik może sięgnąć po tę niezwykle efektywną i prostą w przygotowaniu procedurę o wysokim potencjale regeneracyjnym.

Źródła danych dot. AutologIX:

Autologix Scientific Validation Framework: MISEV2023 Compliant. Characterization Protocol. MEDICA S.p.A., 2024.

Autologix Clinical Validation Study. Alessandria Transfusion Center, Italy. Lead Investigator: Dr. Laura Mazzucco. 2024. 3. Phase I Clinical Safety Study Results. Autologix Clinical Documentation. n=30 patients, 2024.